Padel kuralları ve sayı sistemi

Padel kuralları ilk bakışta tenise benziyor, ama duvarlar işin içine girince ayrıntılar değişiyor. Servisin nasıl atılacağını, hangi durumda topun oyunda kaldığını ve sayının kime yazılacağını bilirsen kortta tartışmaya gerek kalmaz. Bu rehberde Uluslararası Padel Federasyonu'nun (FIP) kurallarını temel alarak oyunu baştan sona anlatıyoruz.

Oyunun temel mantığı

Padel iki çift arasında oynanır. Her çift filenin bir tarafında yer alır. Amaç topu fileden geçirip rakip sahada yere düşürmek ve rakibin topu geri gönderememesini sağlamaktır.

Top her vuruştan sonra rakip tarafta en fazla bir kez yere sekebilir. Sektikten sonra camlara ve çoğu durumda tel örgüye çarpabilir; rakip bu topu ikinci sekmeden önce geri göndermek zorundadır. İstersen topu yere değmeden, havadan da (vole) karşılayabilirsin. Tek istisna servistir: servisi karşılayan oyuncu topun yere sekmesini beklemek zorundadır.

Çiftteki iki oyuncu topa sırayla vurmak zorunda değildir. Topa hangisi vuracaksa o vurur, ama aynı topa iki oyuncu art arda dokunamaz.

Kort, çizgiler ve oyuncu yerleşimi

Kort 20 m × 10 m ölçülerindedir ve ortadan bir fileyle ikiye ayrılır. File ortada 88 cm, direklerde 92 cm yüksekliktedir. Fileye 6,95 m uzaklıktaki servis çizgisi ve ortadaki servis orta çizgisi her yarıda iki servis karesi oluşturur. Çizgiler 5 cm genişliğindedir ve çizgiye düşen top iyi sayılır.

Servis atan oyuncu dışında herkes kendi yarı sahasında istediği yerde durabilir. Karşılayan oyuncunun arkadaşı genellikle fileye yakın durur; servis atanın arkadaşı da çoğunlukla file önünde bekler.

Kura, taraf seçimi ve taraf değiştirme

Maçın başında yazı-tura atılır. Kurayı kazanan çift üç seçenekten birini seçer:

• servis atmak ya da karşılamak (bu durumda taraf seçimi rakibe kalır),
• maça başlayacağı tarafı seçmek (bu durumda servis/karşılama seçimi rakibe kalır),
• seçimi rakibe bırakmak.

Taraf değişimi her setin 1. ve 3. oyunundan sonra ve sonraki her tek sayılı oyunun ardından yapılır. Tie-break'te her 6 sayıda bir taraf değiştirilir. Taraf değişimini unutursanız hata fark edildiği anda düzeltilir; o ana kadar oynanan sayılar geçerli sayılır.

Servis kuralları

Her sayı servisle başlar. Servis atan oyuncunun iki hakkı vardır; ilki geçersizse ikinciyi atar. İkinci servis de hatalıysa çift sayıyı kaybeder (çift hata).

Servis nasıl atılır?

1. Servis karesinin gerisinde, servis çizgisinin arkasında, orta çizginin uzantısıyla yan duvar arasında durursun.
2. Topu kendi servis karenin gerisinde yere bir kez sektirirsin. Top vurulana kadar servis çizgisini geçmemelidir.
3. Topu bel hizasında ya da altında vurursun. Vuruş anında en az bir ayağın yere değmelidir.
4. Ayakların servis çizgisine ve orta çizginin hayali uzantısına basmamalıdır.
5. Top çapraz olarak fileden geçip karşıdaki servis karesine düşmelidir.

Oyunun ilk servisi sağ taraftan atılır. Her sayıdan sonra servis tarafı değişir: sağ, sol, sağ, sol.

Servis hatası sayılan durumlar

• Yukarıdaki servis kurallarından birine uymamak (ayak hatası, bel üstünden vurmak gibi).
• Topa vurmaya çalışıp ıskalamak.
• Topun karşılayanın servis karesinin dışına düşmesi.
• Topun servis atana ya da takım arkadaşına çarpması.
• Topun servis karesine düştükten sonra ikinci sekmeden önce tel örgüye çarpması.
• Güvenlik alanı olmayan bir kortta topun servis karesine düştükten sonra doğrudan kapıdan dışarı çıkması.

Dikkat: servis karesine düşen top arka cama veya yan cama çarparsa servis geçerlidir. Hata olan, tel örgüye çarpmasıdır.

File servisi ve tekrar (let)

Top fileye ya da direklere değip doğru servis karesine düşerse servis tekrarlanır. Ancak bu top ikinci sekmeden önce tel örgüye çarparsa servis hatası sayılır. İlk serviste tekrar olursa servis atan oyuncu yine iki hak kazanır; ikinci serviste tekrar olursa sadece ikinci servisi yeniden atar.

Karşılayan oyuncu hazır değilken atılan servis de tekrarlanır. Ancak servisi karşılamaya çalışan oyuncu sonradan "hazır değildim" diyemez.

Servis sırası

Servis her oyunda bir çiftten diğerine geçer. Çift içindeki sırayı her setin başında kendiniz belirlersiniz. Örneğin sen ve arkadaşın A ve B, rakipleriniz C ve D ise sıra A, C, B, D şeklinde döner. Bu sıra set boyunca değişmez.

Sırası gelmeyen bir oyuncu servis atarsa, hata fark edildiği anda doğru oyuncu servise geçer. O ana kadar kazanılan sayılar geçerlidir. Oyun bitmişse sıra o set sonuna kadar olduğu gibi devam eder.

Servisi karşılama

Karşılayan oyuncu topun kendi servis karesinde bir kez sekmesini bekler ve ikinci sekmeden önce vurur. Servisi havadan almak yasaktır. Top yere değmeden karşılayan oyuncuya ya da raketine çarparsa sayı servis atan çifte yazılır.

Her setin ilk oyununda karşılayan çift, servisi hangi oyuncunun önce karşılayacağına karar verir. Bu sıra set boyunca değişmez. Yeni sette sırayı yeniden belirleyebilirsiniz.

Top oyundayken: duvarlar ve tel örgü

Padelin kendine özgü kuralları burada başlar. Temel ilkeyi akılda tut: Top önce rakip sahada yere değmeli, sonra duvara çarpabilir.

Doğru (geçerli) dönüşler

• Top rakip sahaya doğrudan düşer.
• Top önce kendi tarafındaki cama çarpar, sonra fileden geçip rakip sahaya düşer.
• Top rakip sahada sektikten sonra cama ya da tel örgüye çarpar. Rakip bu topu ikinci sekmeden önce oynamak zorundadır.
• Top fileye değip rakip sahaya düşer ve ralli sürer.

Sayı kaybettiren durumlar

Son madde birçok yeni oyuncuyu şaşırtır. Raketin bileğindeki kordon resmi kurallarda zorunludur; raket elinden kayıp düşerse çift o sayıyı kaybeder.

Topun rakibe çarpması

Vurduğun top yere değmeden rakibine çarparsa sayı senindir. Bu kural, file önündeki oyuncuların topun yolundan çekilmesini gerektirir. Yine de kulüp maçlarında yüze ve vücuda bilerek sert vuruş yapmak hoş karşılanmaz; centilmenlik kurallar kadar önemlidir.

Örnek bir ralli

Kuralları bir ralli üzerinden düşünelim. Rakibin servisi senin servis karene düşüyor ve arka cama çarpıp geri dönüyor; servis geçerli. Sen topun camdan dönmesini bekliyor ve rakip sahaya alçak bir top gönderiyorsun. Rakip topu vole ile karşılıyor, top senin sahanda sekiyor ve yan cama çarpıyor. Arkadaşın topu camdan döndükten sonra vuruyor, ama top fileyi geçtikten sonra rakip sahada yere değmeden doğrudan arka cama çarpıyor. Bu sayı rakibe yazılır, çünkü top karşı tarafta önce yere değmeliydi.

Maç sırasında takıldığın her an kendine şunu sor: "Top karşı tarafta önce yere değdi mi?" Bu tek soru, duvarlarla ilgili kararların büyük kısmını çözer.

Kortun dışına çıkarak oynama

Bazı kortların yanlarında kapı ya da açıklık, dışında da yeterli güvenlik alanı bulunur. Bu kortlarda kortun dışına çıkıp oynamaya izin verilir. Top rakip sahada doğru şekilde sektikten sonra yan açıklıktan ya da arka duvarın üstünden dışarı çıkarsa, oyuncu kortun dışına koşup topu ikinci sekmeden önce geri gönderebilir.

Güvenlik alanı olmayan kortlarda dışarıda oynamak yasaktır. Bu kortlarda top sektikten sonra dışarı çıkarsa sayı vuran çifte yazılır. Oynadığın kortta hangi kuralın geçerli olduğunu maçtan önce konuş.

Sayı sistemi

Oyun içi sayılar

Padelde sayılar tenisteki gibi ilerler:

İki çift de üç sayı kazanırsa skor 40-40, yani "eşitlik" olur. Bu noktadan sonra oyunu nasıl bitireceğiniz, seçilen sayı sistemine bağlıdır.

Avantajlı sistem

Klasik sistemde eşitlikten sonra kazanılan sayı "avantaj" olur. Avantajlı çift bir sonraki sayıyı da alırsa oyunu kazanır; kaybederse skor tekrar eşitliğe döner. Oyun, bir çift art arda iki sayı alana kadar sürer.

Altın sayı (golden point)

Birçok turnuvada ve kulüp maçında 40-40'ta avantaj oynanmaz. Bunun yerine tek bir belirleyici sayı oynanır. Karşılayan çift, servisi kortun sağ mı sol tarafında alacağını seçer ve bu sayı için yer değiştiremez. Sayıyı kazanan oyunu alır. Altın sayı maçları kısaltır ve her eşitliği heyecanlı bir ana çevirir.

Star Point

FIP kurallarında üçüncü bir seçenek de bulunuyor: Star Point. Bu sistemde eşitlikten sonra iki kez avantaj oynanır. İkinci avantaj da kaybedilip skor üçüncü kez eşitliğe dönerse, altın sayıdaki gibi tek bir belirleyici sayı oynanır. Hangi turnuvanın hangi sistemi kullandığı organizasyona göre değişir.

Set ve maç

Altı oyunu en az iki farkla alan çift seti kazanır. 5-5'te iki oyun daha oynanır ve set 7-5 bitebilir. 6-6'da tie-break oynanır. Maçlar genellikle üç set üzerinden oynanır; iki seti alan çift maçı kazanır. Önceden kararlaştırılırsa üçüncü set tie-break olmadan, iki oyun fark yapılana kadar da oynanabilir.

Tie-break

Tie-break'te sayılar 0, 1, 2, 3 diye sayılır. İki sayı fark yaparak ilk 7 sayıya ulaşan çift tie-break'i ve seti alır.

• Tie-break'i, sırası gelen oyuncu başlatır ve sağ taraftan tek bir servis atar.
• Sonraki iki sayının servisini rakip çift atar.
• Bundan sonra her oyuncu sırayla ikişer servis atar.
• Her 6 sayıda bir taraf değiştirilir.

Tie-break'le biten setten sonraki seti, tie-break'te ilk servisi atmayan çiftin oyuncusu başlatır.

Alternatif formatlar

Kulüp turnuvalarında süre kısıtlı olduğunda farklı formatlar kullanılır:

• Mini set: Dört oyunu iki farkla alan çift seti kazanır; 4-4'te tie-break oynanır.
• Maç tie-break'i: Setler 1-1 olursa üçüncü set yerine 7 sayılık bir tie-break oynanır.
• Süper tie-break: Setler 1-1 olursa üçüncü set yerine 10 sayılık, iki fark gerektiren bir tie-break oynanır.

Süreler ve maç düzeni

Resmi maçlarda süreler de kurallarla belirlenir:

• Maç öncesinde 3 dakikalık ısınma yapılır.
• İki sayı arasında en fazla 20 saniye geçebilir.
• Taraf değişiminde en fazla 90 saniye dinlenilir. Setin ilk oyunundan sonra ve tie-break sırasında taraf değişimi dinlenmeden yapılır.
• Set aralarında en fazla 120 saniye dinlenme hakkı vardır.

Kulüp maçlarında bu sürelere kronometreyle uyulmaz, ama genel bir düzen sağlar. Özellikle kiraladığın saat kısıtlıysa uzun molalar oyun süreni kısaltır.

Kulüp maçlarında sık sorulan durumlar

Top fileye değip karşıya geçti, ne olacak? Ralli sırasında fileye değip rakip sahaya düşen top oyundadır. Sadece serviste tekrar söz konusudur.

Top çizgiye düştü, iyi mi? Evet. Çizgiler servis karesinin parçasıdır; çizgiye düşen servis geçerlidir.

Arkadaşım ve ben aynı anda vurmaya çalıştık. İki oyuncu aynı anda vurmaya çalışır da biri topa, diğeri arkadaşının raketine vurursa bu çift vuruş sayılmaz. Ama ikisi de topa art arda dokunursa sayı kaybedilir.

Kortta başka bir top vardı ve oyunu bozdu. Kort dışından bir top ya da nesne oyun alanına girerse sayı tekrarlanır. Tekrar istemek için oyunu hemen durdurmalısın; oynamaya devam edersen bu hakkı kaybedersin.

Servis yanlış taraftan atıldı. Hata fark edildiği anda düzeltilir. O ana kadar oynanan sayılar geçerlidir.

Karışık maçta altın sayıyı kim karşılar? FIP kurallarına göre karışık maçlarda belirleyici sayıyı, servis atanla aynı cinsiyetten oyuncu karşılar. Karşılayan çift bu sayı için yer değiştiremez.

Hakemsiz maçlarda centilmenlik

Kulüp maçlarının neredeyse hepsi hakemsiz oynanır. Bu yüzden birkaç yazısız kural oyunun akışını korur:

• Top senin tarafına düştüyse kararı sen verirsin. Topun çizgide mi dışarıda mı olduğunu en net gören, topun düştüğü taraftaki çifttir. Kararını açık ve hızlı söyle.
• Emin değilsen rakibin lehine karar ver. Şüpheli bir topu kendine yazmak maçın havasını bozar.
• Skoru servis atan söyler. Her sayıdan önce skoru yüksek sesle söylemek, oyunun ortasında çıkan karışıklıkları önler.
• Topun kortundan çıkıp yan korta gitmesi. Yan kortta oynayanlar ralliyi bitirene kadar bekle, sonra topunu iste. Başka bir kortun topu senin kortuna girerse oyunu durdur ve sayıyı tekrarla.
• Rakibe çarpan top için özür dilemek. Kurala göre sayı senin olsa da kısa bir özür iyi niyetini gösterir.

Bu alışkanlıklar seviye fark etmeksizin her kortta işe yarar. Yeni bir gruba katıldığında maç öncesinde altın sayı mı avantaj mı oynayacağınızı, kortun dışına çıkılıp çıkılmayacağını ve kaç set oynanacağını netleştir.

Sonraki adım

Kuralları öğrendin; şimdi bunları kortta denemenin zamanı. Oyunun genel yapısını tekrar gözden geçirmek istersen padel nedir? rehberine dönebilir, sahanın çizgilerini ve duvarlarını padel kortu ölçüleri yazısında inceleyebilirsin. Oynayacak bir yer arıyorsan padel kortları rehberimizden şehrindeki kulüpleri bul.